Wat is retoriek?

Een goede toespraak heeft alles te maken met retoriek, een woord dat we kennen uit de klassieke oudheid. Aristoteles schreef de Ars Retorica over de kunst van de welsprekendheid. Aristoteles houdt daarin een pleidooi voor ethos, pathos en logos:

Ethos gaat over het gezag van de spreker: wat maakt dat de toehoorders de spreker zien als begaafd en invloedrijk: een toespraak wint daarmee aan overtuigingskracht;

Pathos gaat over het verbinden van een betoog aan emotie. Het gaat daarbij over de emotie van de spreker en over de emotie van het publiek. Een voorbeeld daarvan is een deel uit een speech die ik schreef ter gelegenheid van de uitreiking van de Yad Vashem onderscheiding;

Logos gaat over de structuur en de samenhang in de toespraak. De helderheid in de opbouw is van wezenlijk belang.